PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CÁC BẢN VĂN TÂN ƯỚC

Do nhu cầu học hỏi, chúng tôi xin được phép đánh máy lại bản dịch “Phương pháp phân tích bản văn Tân Ước”. Xin tri ân tác giả Nil Guillemette, S.J và dịch giả (chưa rõ dịch giả). Chúng tôi hy vọng những ích lợi trong việc nghiên cứu Kinh Thánh và ích lợi thiêng liêng của đọc giả sẽ là lời tri ân tốt đẹp nhất gởi đến tác giả và dịch giả trong khi chúng tôi chưa có điều kiện liên lạc được.

bia thay khoa 1

NIL GUILLEMETTE

 PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CÁC BẢN VĂN TÂN ƯỚC

Nguyên tác :

Introduction à la lecture du Nouveau Testament

Au soir du troisième jour

Les Edition du Cerf

1980

LỜI NÓI ĐẦU

 

Hiện nay, giáo dân, nhất là những người trẻ, ngày càng hâm mộ Kinh Thánh. Họ muốn được nghe giảng về Kinh Thánh, được học hỏi và chia sẻ Kinh Thánh. Để đáp ứng nhu cầu đó, các linh mục thấy rằng phải ôn lại và bổ túc thêm những gì trong chủng viện. Vì thế chúng ta cần tìm đọc những sách chú giải (ví dụ: bộ chú giải Phúc âm Chúa nhật năm A, B, C), và đôi khi cũng nghe những bài chú giải Kinh Thánh.

            Nhưng không phải chúng ta có sẵn bài chú giải cho mọi đoạn Tin Mừng chúng ta cần dùng. Vì thế, chúng ta cũng cần phải biết tự mình phân tích, mổ xẻ một đoạn văn Kinh Thánh. Nói cách khác, không phải lúc nào ta cũng có món ăn dọn sẵn; vì thế cũng cần học cách nấu ăn. Những bài này sẽ giúp chúng ta biết phải làm gì khi muốn tìm ý nghĩa một đoạn văn Kinh Thánh, phải trả lời những câu hỏi nào; tóm lại cho ta biết phương pháp mà các nhà chú giải chuyên môn áp dụng.

            Dĩ nhiên, so với các nhà chuyên môn, chúng ta có nhiều hạn chế:

1. Không có thời giờ và sự an tĩnh đủ. Để bù lại, ta cũng cần rất nhiều thiện chí và cố gắng, nhất là trong tổ chức thời giờ.

2. Không biết tiếng Hy-lạp. Đây là một thiếu sót lớn, vì một bản văn dịch không thể nào lột được đầy đủ ý nghĩa của nguyên văn và cũng có một phần chủ quan. Để bù lại, chúng ta có thể dùng 2, 3 bản dịch khác nhau để tương đối hoá các bản dịch và hy vọng tìm được ý nghĩa gần với nguyên văn nhất.

3. Thiếu sách vở tài liệu, nhất là ở các xứ truuyền giáo. Những tài liệu tối thiểu cần có là bộ Kinh Thánh Giê-ru-sa-lem, bộ TOB, và bộ Điển Ngữ Thần Học Kinh Thánh. Hai bộ Kinh Thánh này rất hữu ích, vì ngoài bản dịch còn có những tiểu dẫn và nhất là những chú thích đúc kết lại những kết quả mới nhất của khoa Kinh Thánh. Tuy nhiên, ta còn nghèo hơn nữa vì cả những cuốn này ta cũng không có. Vì thế, ta đành vận dụng những phương tiện nghèo nàn sẵn có. Bản dịch Kinh Thánh của Nguyễn Thế Thuấn thì sát, nhưng tiểu dẫn và chú thích của phần Tân Ước thì quá gọn và quá ít.

Trong phương pháp này, ta sẽ đi từ tổng quát đến chi tiết, có hai phần chính, mỗi phần gồm có một số bài:

Phần I: Những điểm tổng quát của đoạn văn (tầm quan trọng thể văn, văn mạch, kết cấu, mạch lạc, bối cảnh…)

Phần II: Phân tích chi tiết (từ vựng, văn phạm, lối hành văn, những chỗ trưng dẫn, những chỗ song hành, những tiên trưng, tượng trưng, mạch văn, câu văn).

Thứ tự trên là thứ tự trình bày, trong thực tế, khi học hỏi một đoạn văn, không tất nhiên là phải theo thứ tự trên. Ví dụ, có thể phân tích văn phạm trước từ vựng; nhiều khi phải phân tích kỹ bản văn rồi mới có thể trả lời một số câu hỏi tổng quát.

Cuối mỗi bài có một số câu hỏi đúc kết lại nội dung của bài. Áp dụng những câu hỏi này cho mỗi bản văn, ta sẽ có thể từ đó rút ra những nhận xét giúp hiểu rõ bản văn hơn.

Mỗi bài cũng có một hai bài tập. Chính những bài tập này giúp ta làm quen với phương pháp, vì muốn trở nên thợ rèn không có cách nào khác là tra tay tập rèn.

Các tham chiếu viết tắt trong sách:

– BJ: Bible Jérusalem, Paris, Cerf, 1956.

– 2BJ: Bible Jérusalem, Paris, Cerf, 1974.

– TOB: Traduction Oeucuménique de la Bible, 1974, Le Nouveau Testament, Édition intégrale, Paris, Cerf – Les Berges et les Mages, 1972.

NHẬP ĐỀ

 

NHỮNG CÁCH ĐỌC KINH THÁNH KHÁC NHAU

 

Có nhiều cách đọc Kinh Thánh. Trước khi bắt đầu trình bày phương pháp phân tích các bản văn Tân Ước (phần lớn phương pháp này cũng có thể áp dụng cho Cựu Ước), ta cần xác định vị trí của phương pháp này trong các cách đọc Kinh Thánh khác nhau, những cái nhìn về Kinh Thánh khác nhau.

I. CÁI NHÌN KHÔNG KHOA HỌC

1. Cái nhìn thẩm mỹ: coi Kinh Thánh như một tác phẩm nghệ thuật, phân tích vẻ đẹp, thưởng thức cái hay (khéo léo, hùng tráng, nên thơ…).

2. Cái nhìn hiện sinh: Coi Kinh Thánh như một lời mời gọi, một sứ điệp có liên hệ trực tiếp đến mình và phải đem vào đời sống. Có thể có những cái nhìn khác tương tự, nói chung là đều không có hệ thống và không coi Kinh Thánh như một cuốn sách mà người ta học vì chính nó.

II. CÁI NHÌN KHOA HỌC

1. Herméneutique: Lý thuyết về giải thích.

a- Herméneutique classique.

b- Cái nhìn theo Phân tâm học

c- Cái nhìn theo Duy Vật.

d- Cái nhìn theo cơ cấu học.

2. Exégèse: Chú giải

a – Phương pháp ngữ học

– Những môn học phụ (Ngôn ngữ, Lịch sử, Khảo cổ).

– Những vấn đề nhập môn.

– Khoa hiệu đính bản văn.

– Phân tích văn chương.

b- Phương pháp lịch sử phê bình

– Phê bình văn chương.

– Lịch sử các hình thức văn chương.

– Lịch sử việc soạn thảo.

3. Théologie biblique: Thần học Kinh Thánh

Chúng ta tìm hiểu kỹ hơn bản liệt kê trên đây:

Trước hết khoa chú giải Kinh Thánh có phải là một khoa học không? Nếu hiểu khoa học theo nghĩa hẹp, nghĩa là khoa học chính xác, như toán học, vật lý học, thì dĩ nhiên khoa chú giải không phải là khoa học. Nhưng cũng có thể định nghĩa khoa học là kiến thức có mạch lạc, được diễn tả có hệ thống, mà những xác quyết có thể kiểm chứng được. Hiểu theo nghĩa này thì khoa học nhân văn (sử học, xã hội học, tâm lý học…) hay những khoa học văn chương (hiệu đính văn bản, ngữ học, cơ cấu học…) đều là khoa học. Khoa chú giải cũng vậy.

Hoặc cũng có thể gọi là một nghệ thuật dựa trên những khoa học, tương tự như y học, cũng là một nghệ thuật dùng một số khoa học.

Những cái nhìn khoa học về Kinh Thánh có thể chia làm hai loại lớn, tạm gọi là học hỏi đồng thời gian và học hỏi xuyên thời gian.

a. Học hỏi đồng thời gian. (étude synchronique) là học hỏi bản văn Kinh Thánh trong tình trạng hiện nay của bản văn, không xét đến những gì đàng sau bản văn.

b. Học hỏi xuyên thời gian (étude diachronique) là học lịch sử hình thành của bản văn: xem bản văn dùng những tài liệu viết hoặc truyền khẩu nào, đã qua những giai đoạn soạn thảo nào, các tác giả kế tiếp đã thêm bớt những gì…

Trong cái nhìn đồng thời gian về Kinh Thánh, có khoa lý thuyết giải thích Kinh Thánh và khoa chú giải.

  • Ø Khoa lý thuyết về giải thích (herméneutique) cổ điển đưa ra những nguyên tắc lý thuyết về việc giải thích Kinh Thánh (H. Cazelles, Ecriture, Parole et Esprit, Desclée 1971, tr. 7- 103).

+ Môn Nouvelle herméneutique nghiên cứu những vấn đề phát sinh do khoảng cách một bản văn cổ và một người đọc hiện đại.

+ Cái nhìn theo Phân tâm học (approche, lecture psychonalytique), học hỏi những gì tương quan giữa tiềm thức (inconscient) và bản văn Kinh Thánh.

+ Cái nhìn theo Duy vật lưu ý đến những chiều kích xã hội học và nhất là chính trị kinh tế của bản văn.

+ Cái nhìn theo Cơ cấu học áp dụng phương pháp cơ cấu vào bản văn Kinh Thánh.

Hiện nay còn quá sớm để phê phán những phương pháp mới này. Những phương pháp này cho ta một khuôn khổ để có thể nhìn Kinh Thánh theo những quan điểm mới. Tuy nhiên, dù sao vẫn cần phải dùng phương pháp chú giải cổ điển trước đã, để tìm biết ý nghĩa các từ ngữ mạch lạc tư tưởng.

  • Ø Khoa chú giải một phần là cái nhìn đồng thời gian, đó là học hỏi theo phương pháp ngữ học (exégèse philologique) một phần là học hỏi xuyên thời gian: đó là học hỏi theo phương pháp lịch sử phê bình (exégèse histoire critique)

+ Khoa chú giải ngữ học gồm có:

• Những môn học phụ: cổ ngữ (Híp-ri, Hy-lạp, Akkad, Syriaque, Ugarit). Thánh Tê-rê-xa Hài Đồng Giê-su nói: “Nếu tôi là Linh mục, thì tôi sẽ học tiếng Híp-ri và Hy-lạp để đọc Kinh Thánh trong ngôn ngữ Chúa đã dùng để mặc khải cho chúng ta”. Và cả sinh ngữ (Đức Hồng Y Bê-a: ‘Ngôn ngữ Kinh Thánh thứ nhất là tiếng Đức’). Khoa Cổ học Trung Đông cổ thời, địa lý Pa-lét-tin, cổ sử, lịch sử các tôn giáo đối chiếu minh văn học (épigraphie: minh là khắc)…

• Những vấn đề nhập môn (questions d’introduction): Vấn đề linh ứng Kinh Thánh, lịch sử hình thành văn thư lục Kinh Thánh, những vấn đề cần thiết trước khi giải thích bản văn từng cuốn sách Kinh Thánh (tác giả là ai, viết cho ai, viết trong hoàn cảnh nào, bối cảnh văn hoá, bản văn có duy nhất hay có nhiều soạn giả…).

• Khoa hiệu đính bản văn (critique textuelle) và những khoa phụ thuộc (papyrus học, cổ tự học), có mục đích tìm lại bản văn gần nhất với bản văn của tác giả bằng cách so sánh bản chép cổ nay còn lại.

• Phân tích văn chương (analyse littéraire) có mục đích tìm ý nghĩa của bản văn (bản văn muốn nói gì), muốn được thế, phải tìm hiểu thể văn của cuốn sách hoặc của đoạn văn, tìm hiểu văn mạch, kết cấu, từ vựng, lối hành văn, những chỗ song hành, tính mạch lạc, tư tưởng, văn phạm… đây chính là đối tượng của lớp học này.

Trong cái nhìn xuyên thời gian có phương pháp lịch sử phê bình và khoa Thần học Kinh Thánh.

+ Phương pháp lịch sử phê bình: gồm ba môn chính:

Phê bình bản văn (critique littéraire) tìm xem soạn giả cuối cùng đã dùng những nguồn văn nào.

• Lịch sử các hình thức văn chương, văn hình sử (Formgeschichts, Form Criticism, histoire de formes littéraires) muốn đi ngược lên xa hơn các nguồn văn và tìm xem truyền khẩu đã được truyền lại và kết tinh thế nào trong những hình thức, những đơn vị văn chương nhỏ, phần nào có khuôn mẫu nhất định (những lời: logia, những trình thuật phép lạ). Phương pháp này được áp dụng nhất là cho các Tin Mừng Nhất Lãm.

• Lịch sử soạn thảo (histoire de la Rédaction, Rédaction geschichte, Rédaction Criticism) tìm xác định sự đóng góp đặc biệt của mỗi tác giả trong việc soạn thảo chất liệu Tin Mừng do truyền thống để lại, và quan điểm riêng, thần học riêng của mỗi tác giả.

Sau cùng,

  • Ø Khoa Thần học Kinh Thánh (Théologie biblique) tìm hệ thống hoá các thành quả của khoa chú giải trong một tổng hợp hữu cơ, mạch lạc. Sự hệ thống hoá này có thể theo chiều dọc: nghiên cứu về một chủ đề trong toàn bộ hoặc một phần Kinh Thánh; hoặc theo chiều ngang: tổng hợp các dữ kiện của một tác phẩm (Ví dụ: Mác-cô), một tác giả (ví dụ: Lu-ca, Gio-an), hoặc một giao ước (Cựu hoặc Tân Ước).

Như đã nói trên, phương pháp đề cập tới trong tập này là KHOA PHÂN TÍCH VĂN CHƯƠNG, là phần quan trọng nhất trong các môn chú giải, chúng ta không đề cập đến những môn khác vì đòi hỏi nhiều thời giờ, dụng cụ làm việc (sách vở), kiến thức ngôn ngữ, là những cái chúng ta không có. Tuy nhiên, khi học khoa phân tích văn chương chúng ta cũng sẽ có dịp đề cập nhiều vấn đề liên hệ đến những môn khác, đồng thời ôn lại nhiều kiến thức về Kinh Thánh.

(còn tiếp)

Advertisements
Bài này đã được đăng trong BÀI VIẾT SƯU TẦM và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

2 Responses to PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CÁC BẢN VĂN TÂN ƯỚC

  1. nguyễn phương thảo nói:

    các cha có nguyên văn cuốn này không ạ, cho con xin file với , nó rất cần cho việc học của con. Con cám ơn

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s