Mối tương quan giữa Đức tin và Lý trí trong thông điệp “Fides et Ratio” của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.

Fides

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, với sự phát triển không ngừng của nền khoa học kỹ thuật và còn có cơ may tiến xa mãi, đồng thời gây ra không ít vấn nạn cho nền triết học và thần học, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã ban hành thông điệp “Đức tin và Lý trí” năm 1998. Trong thông điệp này, Ngài đề cập đến mối tương quan giữa Đức tin và Lý trí bằng cách khẳng định chức năng của Lý trí là đi tìm chân lý và chứng minh giá trị phổ quát của Đức tin.

Đức Gioan Phaolô II phác họa một bức tranh khá rõ ràng về tương quan giữa đức tin và lý trí trong hành trình đi tìm kiếm chân lý. Đó là mối tương quan mang tính hỗ tương: Đức tin và Lý trí được ví như đôi cánh giúp cho trí khôn con người vươn lên chiêm ngắm chân lý. Theo ngài, trong hành trình đi tìm kiếm chân lý và ý nghĩa của cuộc đời, triết học, qua suy tư của mình, sẽ đưa ra nội dung của câu hỏi và thần học sẽ tìm cách trả lời cho câu hỏi ấy; từ câu trả lời của thần học vừa đưa ra, triết học lại tiếp tục suy tư và có những tra vấn mới cao hơn và thần học lại tiếp tục tìm câu trả lời mới để đáp ứng cho suy tư của triết học; mô hình đó cứ tiếp tục như thế và nó giống như một vòng tròn trôn ốc không có điểm dừng, mô hình đó càng ngày càng đi lên và gần hơn với chân lý tối hậu (x. Thông điệp Đức tin và Lý trí, Số 105).

Đức John Paul II cũng quan tâm đến sự tách rời giữa đức tin và lý trí và hậu quả của nó trong việc tìm kiếm chân lý: Sự tách rời ngày càng lớn hơn giữa đức tin và lý trí triết học làm cho triết học sao nhãng việc tìm kiếm chân lý tối hậu. Tuy nhiên, theo Đức Gioan Phaolô II, nếu xem xét tỉ mỉ hơn, người ta sẽ thấy ngay trong suy tư của những người đã góp phần nới rộng thêm hố ngăn cách giữa Đức tin và Lý trí đôi khi vẫn có những mầm mống tư tưởng quí báu khả dĩ đưa tới việc khám phá ra con đường chân lý, nếu nó được tiếp tục và phát triển với một tâm trí ngay thẳng (x. Thông điệp Đức tin và Lý trí, Số 48). Ngay sau đó, Ngài cũng đã nhấn mạnh thêm rằng: Cả những lý thuyết sai lầm này đôi khi cũng chứa đựng một vài yếu tố chân lý

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II cũng nhắm đến việc kết hợp giữa Đức tin và Lý trí với lý do: Đức tin và lý trí mà thiếu nhau đều bị làm nghèo đi và bị suy yếu. Bị tước mất những gì Mạc khải cống hiến, Lý trí đã đi theo những con đường ngang khiến nó có nguy cơ sao lãng mục đích cuối cùng của mình, đó là đi tìm chân lý tối hậu, tìm ý nghĩa của cuộc đời. Còn Đức tin mà thiếu lý trí thì nó chỉ nhấn mạnh vào tình cảm và cảm nghiệm, và như thế, nó liều mình không còn là một lời đề nghị phổ quát nữa. Từ đó, Ngài đề nghị và mời gọi:  Đức tin và triết học phải tìm lại sự hiệp nhất sâu xa cho phép chúng hoà hợp với bản chất của mình trong khi vẫn tôn trọng tính tự lập của nhau. Đối lại với sự tuân phục của Đức tin phải có sự táo bạo của Lý trí (x. Thông điệp Đức tin và Lý trí, Số 48).

Qua thông điệp, Đức Gioan Phaolô II cũng đề cao vai trò đối thoại giữa Đức tin và Lý trí, Ngài nhận ra vai trò tra vấn của các tư tưởng và quan điểm của khoa học, cho dù nó có đi ngược với một số giá trị của chân lý đức tin.

Như vậy, qua việc tìm hiểu mối tương quan giữa Đức tin và Lý trí trong thông điệp “Fides et Ratio” của Đức Gioan Phaolô II, chúng ta dễ dàng nhận ra một tư tưởng xuyên suốt, đó là : khoa học bổ túc cho việc đào sâu và tìm ý nghĩa cho chân lý niềm tin, ngược lại, niềm tin soi sáng cho khoa học tìm kiếm những chân lý

Phanxicô Xaviê Phan Văn Trung

Advertisements
Bài này đã được đăng trong THẦN HỌC và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s